Loading 0%
Home

   Laos


LAOS

XIENGKHUANG


Tiêu điểm

ĐÔNG NAM Á-CẢM NHẬN SỰ ẤM ÁP

Trong khuôn khổ diễn đàn Du lịch ASEAN 2012 (ATF 2012) tổ chức tại thủ phủ Manado, tỉnh Bắc Sulawesi (Indonesia) từ ngày 08 đến 15 tháng 01 năm 2012, đã diễn ra các hoạt động đáng chú ý như Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN lần thứ 15, Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN và các nước đối tác, Hội chợ Du lịch Travex…

Tại Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN, các Bộ trưởng đã thống nhất các biện pháp nhằm thúc đẩy hội nhập ASEAN thông qua việc thực hiện Kế hoạch Chiến lược Du lịch ASEAN 2011 - 2015, tăng cường kết nối ASEAN, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch và chất lượng dịch vụ du lịch ASEAN, đặc biệt Chiến lược Marketing Du lịch ASEAN 2012 - 2015 đồng thời công bố khẩu hiệu xây dựng thương hiệu mới cho ngành du lịch ASEAN: “Đông Nam Á - Cảm nhận sự ấm áp”"Southeast Asia - Feel The Warmth".

 


» Giới thiệu » Tham quan » Di tích - Bảo tàng

20/05/2014

KỲ BÍ CÁNH ĐỒNG CHUM (XIENGKHUANG - LÀO)


Nằm về phía Đông Bắc Lào ở độ cao 1.200m so với mực nước biển và cách thủ đô Vientiane 435km về phía Tây Nam, Xiengkhuang (Xiêng Khoảng) là một tỉnh cao nguyên rộng lớn với nhiều núi cao, khí hậu mát mẻ. Tại đây có khu khảo cổ cự thạch gần thị xã Phonesavanh quen được gọi là “Cánh đồng Chum” (tiếng Pháp: Pleine des Jarres; tiếng Anh: Plains of Jars), tên dịch từ “Thoong háy hín” trong ngôn ngữ Lào, với chừng hai ngàn cái chum cổ bằng đá đủ hình dạng và kích cỡ xuất hiện khoảng Tiền - thời kỳ Đồ Sắt (năm 500 TCN đến năm 500 SCN).

 Bản đồ vị trí Cánh đồng Chum

Bản đồ vị trí Cánh đồng Chum (tô màu xanh) – Ảnh: nguồn kenh14.vn

ĐI RA TỪ TRUYỀN THUYẾT

Trải dài hàng ngàn mét men theo triền đồi dọc cao nguyên Mương Phuôn và về cuối phía Bắc của dãy núi Trường Sơn, Cánh đồng Chum là một khu vực văn hóa lịch sử rộng khoảng 25ha, nơi hiện diện 1.969 cái chum lớn, nhỏ được phân bố tại 52 địa điểm chính. Nhìn từ xa, cánh đồng Chum như một bàn cờ với quân cờ là những cái chum lổn ngổn trông rất kỳ lạ, chỉ khi đến gần mới thấy chúng rải rác từng nhóm, cái đứng, cái nghiêng, cái chìm xuống một nửa, lẫn lộn vào nhau chứ không thấy dấu ấn của một trò chơi xếp đặt.

 Cánh đồng Chum như một bàn cờ

Cánh đồng Chum như một bàn cờ – Ảnh: nguồn khoahoc.com.vn

Những cái chum được tìm thấy ở đây có đủ kích cỡ, từ nhỏ to đến cao thấp và hình dạng cũng khác nhau: cái thắt núm, cái miệng thẳng, cái vuông vức, cái hình trụ, cái cao thon và không cái nào giống cái nào. Phần lớn cao chừng 1 đến 2m, nặng trung bình từ 600kg đến 1 tấn (cái lớn nhất cao 3,25m, cái nặng nhất tới 14 tấn). Tất cả đều được làm từ chất liệu đá, chủ yếu là đá granite. Một số chum được làm từ đá sa thạch có chứa thạch anh fenspat và mica. Bên trên mỗi chiếc chum còn có những khắc chạm theo hình dáng người hay động vật cùng một số biểu tượng khác. Người ta còn tìm thấy các tảng đá bằng gần những chiếc chum này, có lẽ là nắp đậy chum nhưng vì lý do nào đó, chúng đã bị loại bỏ hay dùng vào những mục đích khác. Hiện tại chỉ còn một cái chum duy nhất là có nắp.

một chiếc chum có nắp đậy

Duy nhất một cái chum có nắp đậy – Ảnh: nguồn nguoiduatin.vn

Những câu chuyện của người Lào xoay quanh những cái chum đá cũng thật thú vị. Có truyền thuyết cho rằng những người khổng lồ đã từng định cư ở khu vực này chính là chủ nhân của những cái chum khổng lồ kia. Truyền thuyết khác lại cho rằng, một vị vua cổ đại tên là Khun Cheung đã tiến hành cuộc chiến chống lại kẻ thù. Sau khi thành công, ông đã cho làm những cái chum lớn để ủ men làm rượu khao quân và ăn mừng chiến thắng. Cũng có ý kiến khác cho rằng, do Xiêng Khoảng nằm trên cao nguyên với hai mùa nắng mưa rõ rệt - khi mưa về thì thối đất còn nắng hạn đến cong queo, vì vậy mà người xưa đã phải làm những cái chum khổng lồ để tích chứa nước…

Những chiếc chum với đủ hình dạng  

Những cái chum với đủ hình dạng – Ảnh: nguồn itour.com.vn

Điều khó hiểu là những ngọn núi cách khu vực Cánh đồng Chum đến hàng chục cây số và để vận chuyển hay khắc đẻo các khối đá thành những cái chum to lớn như vậy chắc chắn phải qua một quá trình. Thực tế những cái chum này đã được làm vào những giai đoạn khác nhau, thậm chí cách nhau hàng thế kỷ. Cho đến nay, tuy có nhiều giả thuyết khác nhau được các nhà khảo cổ đưa ra để lý giải về nguồn gốc, vai trò của những cái chum ở Cánh đồng Chum, song những lý lẽ này đều chưa đủ sức thuyết phục và có thể đó sẽ là một bí ẩn không bao giờ tìm được lời giải đáp (!)…

Kỳ bí Cánh đồng Chum  

Kỳ bí Cánh đồng Chum – Ảnh: Zhou (nguồn vietnamnet.vn)

CÁC NHÀ KHOA HỌC NÓI GÌ?

Năm 1909, lần đầu tiên thế giới phương Tây được biết tới những cái chum khổng lồ do phát hiện của Vinet - một viên thuế quan người Pháp. Đến năm 1923, Henri Parmentier - nhà khảo cổ người Pháp đã có dịp đến Cánh đồng Chum nhưng cả hai ông đều đã không có phát kiến gì về mục đích của các chum này. Mãi đến năm 1930, Cánh đồng Chum mới được nghiên cứu tường tận do bà Madeleine Colani thuộc trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp (École Française d’Extrême-Orient).

Lổn ngổn những chiếc chum  

Lổn ngổn những cái chum – Ảnh: nguồn hitastravel.com

Trong hai cuốn Mégalithes du Haut-Laos (Cự thạch cổ vùng Thượng Lào - 1935), bà Madeleine Colani đã khẳng định “Những cái chum khổng lồ này không phải là những chum ủ rượu vì chẳng có dấu vết nào chứng minh điều đó cả.”  Bà lý luận: “Chẳng ai lại mất công đục đá tảng làm những cái chum khổng lồ và chỉ để ủ rượu ăn mừng chiến thắng. Làm được ngần này chum chắc chắn phải mất vài chục năm. Ai lại ăn mừng chiến thắng sau vài chục năm?”. Chính bà đã đưa ra giả thuyết mỗi cái chum là một cái quách chôn người chết.

 Một hang động gần Bản Ang

Một hang động được tìm thấy gần Bản Ang – Ảnh: nguồn kenh14.vn

Giả thuyết của Madeleine Colani càng được củng cố khi bà phát hiện ra những dấu vết xương, răng người, những vòng tay bằng đồng thau, những hạt chuỗi bằng thủy tinh và đá carnelian… trong những cái chum khổng lồ tại Cánh đồng Chum, cả những nồi đất đựng xương người chôn chung quanh chum. Trong quá trình tìm hiểu, bà đã bắt gặp một cái động trong đồi đá vôi gần Bản Ang, có lòng động xuyên thẳng lên đỉnh đồi tựa như hai ống khói tự nhiên với nhiều vết nám đen trên vách mà bà cho là đã được sử dụng làm lò hỏa thiêu người chết. Sau này khi nghiên cứu về bộ tộc Phuôn - cư dân của vùng đất này, bà cũng đã phát hiện thêm phong tục chôn người chết trong chum (mộ chum) theo truyền thống của người Phuôn, phù hợp với thời kỳ hình thành Cánh đồng Chum. Có điều khi nghiên cứu, phân tích carbone những xương trong chum, trong nồi, các nhà khoa học ngạc nhiên nhận ra rằng tuổi xương còn cao hơn tuổi chum.

 trò chơi xếp đặt

Không như một trò chơi xếp đặt – Ảnh: nguồn diepdoan.violet.vn

Sau khi bà Madeleine Colani mất (1866 - 1943), việc nghiên cứu về Cánh đồng Chum đã bị chìm vào quên lãng. Chiến  tranh và chính trị đã ngăn cản việc khai quật thêm khu vực Cánh đồng Chum. Mãi đến năm 1994, một nhà khảo cổ học người Nhật tên Eiji Nitta đã đào bới cẩn thận vùng đất quanh một số chum đá lớn. Khi ông đào sâu xuống khoảng 30cm thì phát hiện một hố nhỏ có chứa xương người. Tuy nhiên, Nitta không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào cho thấy người ta đã từng chôn các di cốt bên trong số chum này. Điều này một lần nữa khiến các nhà khảo cổ học đặt ra giả thuyết có lẽ người xưa tạo ra những chum đá để tưởng niệm người chết hoặc dùng chúng để đặt đồ đạc cho người chết.

Bí ẩn chưa được giải mã  

Bí ẩn chưa được giải mã – Ảnh: Jordi Busqué (nguồn jordibusque.blogspot.com)

CÁNH ĐỒNG CHUM - DI SẢN THẾ GIỚI

Cho đến nay, Cánh đồng Chum vẫn còn là điều bí ẩn đối với các nhà khoa học. Đúng như nhận định của bà Julie Van Den Bergh - nhà khảo cổ tham vấn cho cơ quan Liên Hợp Quốc UNESCO trong dự án nghiên cứu chung về Cánh đồng Chum với Lào, bí ẩn về Cánh đồng Chum cũng giống như sự bí ẩn của các tượng người trên đảo Phục Sinh (Easter thuộc Chile - Nam Thái Bình Dương), bởi chưa ai trả lời được các câu hỏi: Ai làm ra các chum này? Họ làm khi nào? Mục đích gì?…

 Du khách với Cánh đồng Chum

Du khách thích đến Cánh đồng Chum – Ảnh: nguồn dulich-lao.blogspot.com

Trong thời kỳ chiến tranh (1964 - 1973), khu vực Cánh đồng Chum phải hứng chịu hàng triệu tấn bom, mìn do không quân Mỹ rải xuống, trở thành một trong những địa điểm khảo cổ nguy hiểm nhất thế giới. Cũng do biến cố chiến tranh, Cánh đồng Chum trong một thời gian dài bị chìm vào quên lãng. Mãi đến năm 1989, trong trào lưu mở cửa và đón khách du lịch, nơi đây mới thấy lại bóng người. Tuy vậy, chỉ sau khi khu vực Cánh đồng Chum được gỡ sạch bom mìn thì các nhà khảo cổ mới có thể tự do nghiên cứu để đưa ra lời giải đáp cho những vấn nạn xưa nay còn bỏ ngõ.

 Cánh đồng Chum

Cánh đồng Chum – Ảnh: Zhou (nguồn vietnamnet.vn)

Năm 2004, Bộ Văn hóa - Thông tin Lào phối hợp với tổ chức Nhóm cố vấn bom mìn của Anh (Mine Advisory Group - MAG) rà soát khu vực Cánh đồng Chum, phá hủy được 127 quả bom và tìm thấy 31.814 mảnh bom các loại. Du khách đến Cánh đồng Chum dễ dàng bắt gặp những biển báo mang dòng chữ “MAG” ghi dấu nơi từng có bom mìn. Hiên nay khu vực Cánh đồng Chum đang được các chuyên gia thuộc Tổ chức UNESCO nghiên cứu, khảo sát lại vị trí, đánh dấu toàn bộ số chum để có thể đưa Cánh đồng Chum vào danh sách công nhận di sản văn hóa thế giới. Dự án bao gồm việc gỡ mìn chưa nổ trong khu vực còn sót lại sau một thập niên chiến tranh, chắc chắn sẽ còn ảnh hưởng tiêu cực đến hình dáng của một số chum.

Thiếu nữ H’mông và trẻ em

Thiếu nữ H’mông và trẻ em trên một cái chum – Ảnh: nguồn kenh14.vn

Trong 2 ngày 1 & 2-7-2013, các chuyên gia của Tổ chức UNESCO đã họp với đại diện của chính phủ Lào tại tỉnh Xiengkhuang, thảo luận về các điều kiện để Cánh đồng Chum được công nhận di sản văn hóa thế giới. Theo kết quả cuộc họp này, phía Lào sẽ phải xây dựng kế hoạch tổng thể đối với việc phát triển và quản lý khu di tích, tiến hành thêm nhiều nghiên cứu tại Cánh đồng Chum, đặc biệt là ý nghĩa quan trọng về lịch sử, khảo cổ và văn hóa, đồng thời cũng phải nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề liên quan đên môi trường xung quanh và thiên nhiên… Dự kiến đến năm 2015, Lào sẽ đệ trình UNESCO hồ sơ công nhận Cánh đồng Chum là di sản văn hóa thế giới.

 Đường lên Cánh đồng Chum

Đường lên Cánh đồng Chum – Ảnh: nguồn kenh14.vn

● ● ●

Tuy là khu vực tiềm ẩn nhiều hiểm họa, nhưng từ lâu Cánh đồng Chum đã trở thành một địa chỉ du lịch nổi tiếng khắp thế giới. Có thể nói chính vẻ đẹp khác lạ và những câu chuyện huyền bí về nguồn gốc những cái chum chưa có hồi kết này đã có ma lực hấp dẫn ngày càng nhiều du khách đến với Cánh đồng Chum. Hiện nay du khách chỉ mới được phép đến thăm 3 địa điểm quanh thị xã Phonesavanh: địa điểm 1 hay Bản Ang với khoảng 250 chum, địa điểm 2 hay Lắt Sén với chừng 100 chum và địa điểm 3 hay Bản Sua cũng có chừng 100 chum (cách thị xã Phonesavanh theo thứ tự 12, 23 và 28 km) nhưng chỉ với chừng đó thôi, ước tính mỗi năm Cánh đồng Chum cũng đã thu hút một triệu lượt khách du lịch, trong đó khách quốc tế chiếm đến 60%.

 điểm du lịch hấp dẫn

Di sản Cánh đồng Chum - điểm du lịch hấp dẫn – Ảnh: nguồn vietnamplus.vn

Hiện nay Cánh đồng Chum được xếp vào hàng 7 kỳ quan thế giới bí ẩn nhất (*) mà nhân loại chưa tìm được giải mã. Với những gì mà Chính phủ Lào và Tổ chức UNESCO đang tiến hành, hy vọng toàn bộ Cánh đồng Chum sẽ sớm được “giải phóng”, để du khách đến đây có thể thoải mái chạm tay vào những khối đá sần sùi mà mơ hồ cảm nhận những bí ẩn sâu lắng đang chìm khuất vào dĩ vãng xa xăm…

Mai Kim Thành (Tổng hợp)    

(*) 7 kỳ quan thế giới bí ẩn nhất:

Bãi đá cổ Stonehenge (Anh), Cánh đồng Chum (Lào), Kim tự tháp ở cao nguyên Giza (Ai Cập), Thành phố kim tự tháp Teotihuacan (Mexico), Những hình vẽ trên mặt đất ở sa mạc Nazca (Peru) , đảo Phục Sinh (Chile), Ngôi đền Gobekli Tepe (Thổ Nhĩ Kỳ).

Dòng thời sự

 1 2 3 4

Bài mới

 1 2 3 4

Bài đọc nhiều

 1 2 3 4

Danh mục nội dung

TÌM NHANH DỊCH VỤ

TIN NÓNG KHUYẾN MÃI

Trang chủ Liên hệ Đầu trang
Share to Google Share to Facebook Share to Twitter Share to MySpace Stumble It Share to Reddit Share to Delicious Share to Eamil More...

Copyright © 2010 by Mai Kim Thành